O co chodzi w budżecie?

28 stycznia 2026 roku Rada Miasta Łańcuta przyjęła uchwałę budżetową na rok 2026. To jeden z kluczowych dokumentów samorządu – pokazuje, jakimi środkami miasto będzie dysponować w najbliższych miesiącach i na jakie cele zostaną one przeznaczone.

Budżet odpowiada na pytanie, które mieszkańcy zadają najczęściej: skąd są pieniądze i na co dokładnie są wydawane?

Zgodnie z przyjętą uchwałą:

• planowane dochody miasta wynoszą 164,5 mln zł,
• planowane wydatki to 161,4 mln zł.

Dochody Gminy Miasto Łańcut:

Gmina pozyskuje środki finansowe z różnych źródeł. Oprócz podatków i opłat lokalnych są to także:

• udziały w podatkach PIT i CIT,
• subwencje,
• dochody z dzierżawy i najmu mienia gminnego,
• środki zewnętrzne rządowe,
• środki unijne,
• wolne środki,
• kredyty i obligacje.

Jednocześnie – jak wskazano w materiałach – pojawia się pytanie, czy środki przekazywane z budżetu państwa na realizację zadań takich jak edukacja czy infrastruktura drogowa są wystarczające w stosunku do realnych potrzeb samorządu.

Zasada równowagi budżetowej – co to oznacza w praktyce?

Jednym z kluczowych pojęć w finansach samorządowych jest zasada równowagi budżetowej. Oznacza ona, że:

• dochody to pieniądze, które gmina pozyskuje, m.in. z podatków, sprzedaży majątku czy dotacji,
• wydatki to środki, które gmina musi ponieść, aby miasto mogło normalnie funkcjonować.

W praktyce zasada ta zakłada, że dochody bieżące powinny pokrywać wydatki bieżące, czyli koszty codziennego funkcjonowania miasta.

Skąd biorą się pieniądze w budżecie gminy?

Budżet Miasta Łańcuta na 2026 rok opiera się na prognozowanych wpływach z kilku głównych źródeł. Największą część dochodów stanowią udziały w podatkach dochodowych oraz podatki lokalne.
Zgodnie z przedstawionymi danymi, w 2026 roku planowane są następujące wpływy budżetowe:

wpływy z innych opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego na podstawie ustaw – 1 250 000,00 zł.

wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) – 69 342 248,00 zł,

wpływy z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) – 3 794 042,00 zł,

podatek od nieruchomości od osób fizycznych i prawnych – 21 200 000,00 zł,

podatek rolny od osób fizycznych i prawnych – 260 000,00 zł,

podatek od środków transportowych – 360 000,00 zł,

wpływy z podatku od działalności gospodarczej osób fizycznych opłacanego w formie karty podatkowej – 150 000,00 zł,

podatek od spadków i darowizn – 100 000,00 zł,

podatek od czynności cywilnoprawnych – 1 015 000,00 zł,

wpływy z opłaty targowej – 30 000,00 zł,

wpływy z odsetek od nieterminowych wpłat z tytułu podatków i opłat – 80 000,00 zł,

Dochody gminy – skąd biorą się pieniądze?

Miasto w 2026 roku prognozuje dochody bieżące i majątkowe na poziomie 164,5 mln zł.
Jest to łączna kwota obejmująca wszystkie źródła wpływów do budżetu samorządu.

Najważniejsze źródła dochodów

Wśród głównych pozycji znajdują się m.in.:

• Subwencja ogólna dla jednostki samorządu terytorialnego – 10 256 669,00 zł
• Pomoc społeczna i rodzina – 12 494 734,00 zł
  (dotacje na zadania zlecone i własne, środki rządowe)
• Żłobki – 937 988,00 zł
  (opłaty za pobyt dzieci w żłobkach miejskich, dotacja celowa, dodatki motywacyjne)
• Gospodarka odpadami komunalnymi – 7 300 000,00 zł
• Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego – 75 000,00 zł
  (dotacja z powiatu na MBP)
• Kultura fizyczna – 3 947 185,00 zł
  (dochody MOSiR)
• Oświata – 3 262 860,00 zł
  (opłaty przedszkolne, zwroty kosztów z innych gmin, wyżywienie)
• Dochody pozostałe (w tym majątkowe) – 23 288 510,00 zł

Pozostałe wpływy do budżetu

Budżet gminy zasilają również:

• Opłaty za zajęcie pasa drogowego – 202 092,00 zł
• Strefa płatnego parkowania – 2 455 000,00 zł
  (w tym 900 000,00 zł z planowanego parkingu przy ul. Żardeckiego)
• Gospodarka gruntami i nieruchomościami – 1 282 688,00 zł
• Gospodarowanie mieszkaniowym zasobem gminy – 665 600,00 zł
• Utrzymanie cmentarza komunalnego – 30 000,00 zł
• Dotacja z UW na zadania zlecone – 490 326,00 zł
• Urzędy gmin – 279 325,00 zł
  (VAT, refundacje, postępowania administracyjne, projekt e-usługi)

Dochody a potrzeby miasta

Choć 164,5 mln zł to znaczna kwota, kluczowe jest zestawienie jej z wydatkami.
Największą pozycją budżetową są szkoły podstawowe i przedszkola.

Wydatki na szkoły i przedszkola

Na oświatę miasto przeznacza 71 245 200,00 zł, co stanowi 44,14% budżetu.

W tym:

• 4 przedszkola publiczne – 12 363 938,00 zł
• 4 szkoły podstawowe – 44 285 262,00 zł
• 10 przedszkoli niepublicznych – 14 596 000,00 zł

Subwencja oświatowa

W 2026 roku miasto otrzyma z tzw. potrzeb oświatowych
10 256 669,00 zł.

Pozostałe środki na funkcjonowanie oświaty muszą zostać pokryte z:
podatku PIT, podatku CIT oraz dochodów własnych gminy.

Znaczenie wydatków na oświatę

Oświata pozostaje największą pozycją w budżecie miasta.
Nie planuje się:

• redukcji zatrudnienia,
• ograniczania zajęć dodatkowych,
• likwidacji szkół ani przedszkoli.

Po zabezpieczeniu środków na oświatę pozostaje:

• 90 168 916,04 zł, czyli 55,86% budżetu.

Kolejne obligatoryjne wydatki

• Polityka społeczna – 21 260 179,00 zł (13,17% budżetu)
  • Pomoc społeczna – 7 768 563,00 zł
  • Rodzina – 11 938 974,00 zł
  • Żłobki publiczne – 1 552 642,00 zł
• Administracja – 13 827 587,04 zł (8,57% budżetu)
  (UM, USC, media, utrzymanie budynków, ubezpieczenia, MDK, MBP)

Pozostałe wydatki miasta

• Gospodarka komunalna i ochrona środowiska – 20 118 142,00 zł
• Transport i łączność – 10 806 781,00 zł
• Kultura fizyczna – 9 755 171,00 zł
• Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego – 5 226 000,00 zł
• Gospodarka mieszkaniowa – 3 749 500,00 zł
• Pozostałe (m.in. NGO) – 3 497 556,00 zł
• Obsługa długu publicznego – 1 928 000,00 zł

Wydatki strategiczne i inwestycje

• Rewitalizacja stawu browarnego – 2 000 000,00 zł (środki własne)
• Remont ul. Dębnik – 5 701 673,00 zł (jeśli dofinansowanie zostanie przyznane)
• Cyfryzacja urzędu
• Parking P&R przy dworcu PKP
• Place zabaw przy ul. Koziej i PM nr 3

Wsparcie dla organizacji pozarządowych

Miasto współpracuje z ponad 40 organizacjami NGO.
Corocznie zwalnia je z opłat za wynajem obiektów na kwotę blisko 1,5 mln zł, co w wielu przypadkach decyduje o ich dalszym funkcjonowaniu.

Podsumowanie

Budżet gminy to wspólne pieniądze mieszkańców, środki państwowe oraz fundusze unijne.
Transparentność finansów publicznych jest obowiązkiem władz i podstawą budowania zaufania.
Każdy mieszkaniec może na bieżąco śledzić, na co przeznaczane są środki publiczne.

graf/ UM Łańcut