„Znajdź bezpieczne miejsce” – i co dalej?

Alarmy i alerty RCB, które otrzymaliśmy 17 września, wzbudziły we wszystkich wiele emocji. Pojawiły się głosy, że nie wiadomo, jak zachować się po ich otrzymaniu. Padło też wiele pytań, czy były one konieczne i w jaki sposób powinniśmy reagować w przyszłości.

17 września przed południem w województwach podkarpackim i lubelskim zawyły syreny alarmowe. Na telefony komórkowe zostały rozesłane alerty RCB, informujące o zagrożeniu atakiem z powietrza oraz zalecające znalezienie bezpiecznego miejsca. W oparciu o materiały przygotowane przez Urząd Miasta Łańcuta przekazujemy informacje, które przybliżą działanie mechanizmów zarządzania kryzysowego.

Sygnały, które trzeba znać

W Polsce obowiązują dwa rodzaje sygnałów alarmowych:

– Ogłoszenie alarmu – ciągły, modulowany dźwięk syreny trwający trzy minuty. Wraz z syreną może pojawić się zapowiedź głosowa: trzykrotnie powtórzony komunikat „Uwaga! Ogłaszam alarm…”. Sygnałowi może też towarzyszyć znak graficzny – żółty trójkąt – umieszczany w przestrzeni publicznej, na pojazdach służb lub prezentowany w mediach.

– Odwołanie alarmu – ciągły, jednostajny dźwięk syreny przez trzy minuty. Także w tym przypadku możliwa jest zapowiedź słowna (trzykrotne powtórzenie komunikatu „Uwaga! Odwołuję alarm…”) oraz użycie tego samego znaku – żółtego trójkąta.

Po usłyszeniu syreny powinniśmy włączyć radio lub telewizor i postępować zgodnie z instrukcjami.

Brak precedensu

To pierwsza tego typu sytuacja od kilkudziesięciu lat. I chociaż wszyscy mamy nadzieję, że nigdy się nie powtórzy, powinniśmy wiedzieć, jak reagować w określonych sytuacjach. Nawet jeśli działania wprowadzone w miejskich instytucjach po alarmie mogą niektórym wydawać się przesadzone, pozwoliły na zweryfikowanie skuteczności procedur związanych z alarmami i ewakuacją.

Kto decyduje o uruchomieniu alarmu?

Decyzji o uruchomieniu alarmów nie podejmują samorządy – zapada ona na szczeblu służb rządowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo, na podstawie analizy realnego zagrożenia. Nikt nie podejmuje tej decyzji „na wszelki wypadek”.

Gdy obcy obiekt zbliża się do granicy państwa, oprócz procedur wojskowych (systemy OPL, radary, lotnictwo) aktywowany jest również system informowania ludności o możliwym zagrożeniu. Służby wojewody otrzymują szczegółowe dane i przekazują niezbędne informacje samorządom oraz uruchamiają systemy ostrzegania. Takiej decyzji nie podejmuje Miasto – ono ma wykonać jasno określoną procedurę.

Jakie są zadania samorządu w sytuacji kryzysowej?

Każdy samorząd – Miasto, Powiat i Gmina – mają przypisane konkretne zadania. Polegają one głównie na informowaniu mieszkańców, a w określonych przypadkach na zabezpieczaniu podstawowych potrzeb. W przypadku wczorajszego alarmu zadaniem Miasta Łańcut było jak najszybsze uruchomienie procedury powiadamiania mieszkańców o możliwym, realnym zagrożeniu. Jako samorząd odpowiadało za sprawne wykonanie procedur, bez analizowania, dzwonienia, dodatkowego potwierdzania – w sytuacji zagrożenia nie ma na to czasu.

Co robić w czasie alarmu?

Postępuj zgodnie z komunikatami. Wczorajszy komunikat brzmiał: „znajdź bezpieczne miejsce”. Czy takim miejscem musi być schron? Niekoniecznie. Bezpieczniejsze od 7. piętra bloku będzie pomieszczenie na parterze; bezpieczniejsze od salonu z oknami – wewnętrzna łazienka (bez okien). Nie musi to być ani schron, ani specjalne miejsce ukrycia. Poniżej publikujemy miejsca schronienia w Łańcucie (za: gdziesieukryc.pl).

Co się dzieje w placówkach oświatowych?

Jednostki samorządowe, a więc także szkoły, przedszkola i żłobki, mają określone procedury na takie sytuacje. Dzieci i młodzież są przeprowadzane w bezpieczniejsze miejsca na terenie szkoły lub placówki – nie powinny jej opuszczać ani być nigdzie przewożone. W trakcie aktywnego alarmu uczniowie nie są również wypuszczani ze szkoły – to wynika z procedur bezpieczeństwa.

Komunikacja w czasie alarmu

Służby wojewody i samorządowe zamieszczają stosowne komunikaty oraz zgodnie stosują procedury. Nie ma ani czasu, ani zasobów na odbieranie telefonów, odpisywanie na wiadomości czy odpowiadanie na indywidualne pytania. Nie ma możliwości uruchomienia infolinii dla tysięcy osób. Im lepiej wszyscy zapoznamy się z procedurami i im bardziej będziemy przygotowani, tym bezpieczniejsi będziemy – na tym polega cały system alarmowania i ochrony cywilnej.

Trwa analiza sytuacji

Alarm z 17 września będzie analizowany na wszystkich szczeblach, również samorządowym. Każda taka sytuacja nie tylko pokazuje słabości i niedociągnięcia systemu, ale pozwala zobaczyć, co należy poprawić, a co działa prawidłowo.

Pojawiające się w społeczeństwie głosy, że „alarmy są już nudne”, są co najmniej niezrozumiałe. Warto pamiętać, że obecnie nie ma innego skutecznego sposobu na poinformowanie ludności o możliwym zagrożeniu, zwłaszcza na terenach przygranicznych.

Wszyscy mamy nadzieję, że takie sytuacje już nigdy się nie powtórzą. Jednak jeśli do nich dojdzie – reagujmy spokojnie, odpowiedzialnie i z pełnym zrozumieniem dla procedur bezpieczeństwa.

Informacje w jednym miejscu

Wszystkie praktyczne wskazówki od tworzenia rodzinnych planów kryzysowych, przez zasady ewakuacji i sygnały alarmowe, po listy kontrolne ułatwiające przygotowanie zapasów i niezbędnego wyposażenia dostępne są na stronie:
https://www.gov.pl/web/poradnikbezpieczenstwa

A poradnik bezpieczeństwa dostępny pod linkiem:
https://www.coi.gov.pl/static/poradnik_bezpieczenstwa_PL.pdf

Oficjalne komunikaty śledźcie na stronie:
https://www.gov.pl/web/rcb

Na co jeszcze zwrócić uwagę?

Porozmawiaj z rodziną, a szczególnie z dziećmi (pamiętaj o dostosowaniu informacji do ich wieku). Wytłumacz, czym jest sygnał alarmowania, dlaczego w szkole/przedszkolu przerwali zajęcia i jak zachować się w tej sytuacji.

Dowiedz się, gdzie w najbliższej okolicy znajdują się punkty schronienia. Ich lista dostępna jest w aplikacji i na stronie: gdziesieukryc.pl